Nadwaga u kota – przyczyny i leczenie otyłości

Nadwaga u kota może mieć związek z predyspozycjami genetycznymi, błędami żywieniowymi lub niskim poziomem aktywności. Zbyt duża masa ciała u mruczków prowadzi do rozwoju wielu chorób i obniżenia komfortu życia. Z tego względu nadwagi u pupila nie należy nigdy lekceważyć. Leczenie otyłości u kotów opiera się głównie na stosowaniu diety light – o obniżonej wartości kalorycznej. Utratę zbędnych kilogramów może wspomóc także aktywność fizyczna dostosowana do kondycji i wieku kota.

Jak rozpoznać nadwagę?

Rozpoznawanie nadwagi u kotów polega na wizualnej ocenie ich masy ciała. U zwierząt nie znajdują zastosowania wskaźniki stosowane do określania optymalnej wagi u ludzi (BMI). Nie są one miarodajnym narzędziem do rozpoznawania otyłości u kota ze względu na zróżnicowanie budowy u różnych ras. Nie znaczy to jednak, że nadwagę u kota można rozpoznać już na pierwszy rzut oka. 

Gruba, puszysta sierść często zaburza ocenę kociej wagi. Z tego powodu do oceny sylwetki kotów wykorzystuje się skalę BCS (Body Condition Score). Składa się ona z 9 punktów, gdzie 1 oznacza wychudzenie, a 9 – poważną otyłość u kota. Na ocenę kota w skali BCS składa się ocena wizualna oraz palpacyjna. Podczas oględzin zwierzaka należy zwrócić uwagę na: wcięcie w talii, zarys brzucha, linię żeber oraz grubość tkanki podskórnej. Zgodnie ze skalą BCS u kota z nadwagą:

• żebra, łopatki, kości miednicy i wyrostki kolczyste są wyczuwalne przy nacisku,
• obwód brzucha jest powiększony,
• linia brzucha jest obniżona,
• okolice podżebrowe i doły przylędźwiowe są wypełnione,
• warstwa podskórnej tkanki tłuszczowej jest wyczuwalna [1].

Tabela z odpowiednią masą ciała / rasę i wiek

Wagę kotów rasowych warto zawsze porównać ze wzorcem. Nadwaga u kota jest rozpoznawana, gdy jego masa ciała jest o 10–15% większa od optymalnej. O otyłości u kota mówi się natomiast wtedy, gdy jego waga jest większa od wzorcowej o przynajmniej 20%. Jaka powinna być prawidłowa waga kota? Tabela pomoże Ci w ocenie masy ciała Twojego pupila.

Przyczyny otyłości u kotów

Do rozwoju nadwagi i otyłości u kota mogą przyczyniać się zarówno czynniki wewnętrzne, jak i środowiskowe. Główną przyczyną nadmiernej masy ciała u mruczków są błędy żywieniowe. Nadwaga u kotów jest skutkiem pobierania zbyt dużej dawki kalorii w stosunku do zapotrzebowania organizmu. Otyłe koty najczęściej były karmione na żądanie, otrzymywały za duże porcje pokarmu lub miały wolny dostęp do jedzenia.

Przyczyną nadwagi u kotów często nie jest sama dieta, lecz zbyt mała aktywność fizyczna. Koty przebywające na stałe w domu zwykle nie są w stanie spalić takiej liczby kalorii jak koty wychodzące. Poziom aktywności zwierząt często ulega też obniżeniu na skutek wieku czy choroby. Jeśli kot zmienił tryb życia i więcej czasu spędza na kanapie niż w ruchu, konieczne jest zmodyfikowanie jego diety. W innym przypadku waga mruczka może poszybować w górę.

Ryzyko nadwagi u kotów zwiększają predyspozycje rasowe i osobnicze. Do kotów szczególnie zagrożonych otyłością należą m.in. maine coony, koty brytyjskie krótkowłose, ragdolle, koty norweskie leśne i mieszańce. Otyłość często występuje także u zwierząt po kastracji. Zabieg ten powoduje u kotów zmiany metaboliczne i wzrost apetytu. Bardziej narażone na nadwagę są też koty płci męskiej, zwłaszcza w średnim wieku [2].

Skutki zdrowotne otyłości u kotów

Otyłość u kotów często prowadzi do obniżenia komfortu życia oraz rozwoju poważnych chorób. Otyłe koty mają trudności z poruszaniem się i gorzej tolerują wysiłek. Z tego powodu są mniej chętne do ruchu i aktywności, co jeszcze utrudnia odchudzanie. Nadmiar kilogramów obciąża również organizm zwierząt i powoduje u nich zaburzenia metaboliczne. W wyniku nadwagi u kota może dojść do rozwoju:

• cukrzycy,
• choroby zwyrodnieniowej stawów,
• stłuszczenia wątroby,
• chorób serca i układu krążenia.

Nadwaga u kotów może powodować również zmiany w zachowaniu. Trudności w pielęgnacji sierści często skutkują pogorszeniem kondycji szaty i chorobami dermatologicznymi. Z kolei problemy w dotarciu do kuwety sprzyjają chorobom dolnych dróg moczowych i brudzeniu w niepożądanych miejscach.

Jak odchudzić kota?

Odchudzanie kota polega przede wszystkim na modyfikacji jego diety. Kotu z nadwagą należy zapewnić ujemny bilans kaloryczny. Można go osiągnąć poprzez zmniejszenie porcji pokarmowych lub zastosowanie karmy z formułą light. Dieta redukcyjna u kota zakłada obniżenie poziomu węglowodanów i tłuszczów w posiłkach. Warto jednocześnie zwiększyć poziom włókna w pokarmie. Obniża ono gęstość energetyczną posiłków i hamuje uczucie głodu. Aby uniknąć u kota zaburzeń mikrobioty jelitowej podczas zmiany karmy, warto podawać mu preparat w saszetkach ImmuneControl (po konsultacji z weterynarzem). Jego składniki (m.in. probiotyki, beta-glukany, FOS, MOS, kwas masłowy) wpływają korzystnie na mikrobiotę jelitową, pracę przewodu pokarmowego i trawienie.

Koty są wrażliwe na niedożywienie. Nie należy więc stosować u nich żadnych restrykcyjnych diet ani poddawać ich głodówce. Podczas odchudzania niezbędne jest kontrolowanie wagi pupila przynajmniej raz w tygodniu. Bezpieczne odchudzanie kota zakłada tygodniowy spadek masy ciała na poziomie 0,5–1%.

Utratę zbędnych kilogramów ułatwia kotu regularna aktywność fizyczna. Warto kilka razy dziennie organizować zwierzakowi 5–10-minutowe sesje zabaw łowieckich. Dobrym pomysłem jest także wzbogacenie środowiska kota. Ciekawie urządzone otoczenie – z drapakami, kryjówkami, miejscami do wypoczynku na wysokości – zachęci zwierzaka do większej aktywności. Przydatne mogą okazać się także miski spowalniające jedzenie. 

Nie zawsze nadwaga u kota jest wynikiem nadmiaru tkanki tłuszczowej. Czasami dodatkowe kilogramy są skutkiem ciąży lub obrzęków. Zanim więc rozpoczniesz odchudzanie pupila, skonsultuj się z lekarzem weterynarii i skontroluj stan zdrowia kota. 

Bibliografia:

1. Ceregrzyn M., Lechowski R., Barszczewska B., Podstawy żywienia psów i kotów, Edra Urban & Partner 2013.
2. Saavedra C., Pérez C., Oyarzún C., Torres-Arévalo Á., Overweight and obesity in domestic cats: epidemiological risk factors and associated pathologies, Journal of Feline Medicine and Surgery 2024.